Bilgi Bankası
Başvuru dokümanları, prosedürler ve çevrimiçi belge sorgulama.
Zonlar, Kategoriler, Sıcaklık Sınıfları ve Ex İşaretleme
Üreticiler ve tesis işletmecileri için pratik bir başvuru kaynağı - bir bakışta patlamadan korunmanın temelleri
Zon Sınıflandırması ve Ekipman Kategorileri
Ortam Zon Patlayıcı Ortamın Varlığı Gerekli Kategori (asg.) Gaz / Buhar Zone 0 Sürekli veya uzun süreli Kategori 1G Zone 1 Normal çalışmada ara sıra oluşması muhtemel Kategori 2G (veya 1G) Zone 2 Normal çalışmada beklenmez; oluşursa kısa süreli Kategori 3G (veya 1G/2G) Toz Zone 20 Sürekli veya uzun süreli (toz bulutu) Kategori 1D Zone 21 Normal çalışmada ara sıra oluşması muhtemel Kategori 2D (veya 1D) Zone 22 Normal çalışmada beklenmez; oluşursa kısa süreli Kategori 3D (veya 1D/2D) Gazlar için zon sınıflandırması EN 60079-10-1, tozlar için EN 60079-10-2 standardına göre yapılır. Grup I (madencilik) ekipmanları M1/M2 olarak kategorize edilir.
Sıcaklık Sınıfları (Maksimum Yüzey Sıcaklığı)
Sınıf Maks. Yüzey Sıcaklığı Örnek Maddeler (tutuşma sıcaklığı) T1 450 °C Metan, hidrojen, propan T2 300 °C Asetilen, etanol T3 200 °C Benzin, dizel, gazyağı T4 135 °C Asetaldehit, etil eter T5 100 °C — T6 85 °C Karbon disülfür Koruma Tipleri ve Standartlar
İşaret Koruma Tipi Standart Ex d Aleve dayanıklı muhafaza EN/IEC 60079-1 Ex e Artırılmış emniyet EN/IEC 60079-7 Ex i Kendinden emniyetlilik (ia/ib/ic) EN/IEC 60079-11 Ex m Kapsülleme EN/IEC 60079-18 Ex p Basınçlandırılmış muhafaza EN/IEC 60079-2 Ex o Yağa daldırma EN/IEC 60079-6 Ex q Toz doldurma EN/IEC 60079-5 Ex n Kıvılcım çıkarmayan (Zone 2) EN/IEC 60079-15 Ex t Muhafaza ile toz koruması EN/IEC 60079-31 Ex h Elektriksiz (mekanik) ekipman ISO 80079-36 / -37 Ex İşaretleme Nasıl Okunur?
ATEX belgeli bir ekipmanın örnek işaretlemesi:
IIEkipman grubu: yerüstü sanayi (I = madencilik)2GKategori 2, gaz ortamı (Zone 1)Ex dbKoruma tipi: aleve dayanıklı muhafazaIICGaz grubu (IIC: hidrojen, asetilen — en kritik)T4Sıcaklık sınıfı: maks. 135 °C yüzeyGbEkipman koruma seviyesi (EPL)Ürün etiketinde Ex işaretlemesinin önünde CE işareti ve onaylanmış kuruluşun kimlik numarası yer alır.
ATEX 114 ve ATEX 153 - Hangisi Sizi İlgilendiriyor?
ATEX 114 — 2014/34/AB Yönetmeliği (Üreticiler)
Patlayıcı ortamlarda kullanılmak üzere ekipman ve koruyucu sistem üreten firmaları kapsar. Ürünler, CE işareti iliştirilip piyasaya arz edilmeden önce — gerektiğinde onaylanmış kuruluş eliyle — uygunluk değerlendirmesinden geçmelidir. EST Teknik’in belgelendirme hizmetlerinin kapsamı budur.
ATEX 153 — 99/92/AT Yönetmeliği (İşverenler)
Patlayıcı ortam riski bulunan işyerlerini işleten işverenleri kapsar: zon sınıflandırması, patlamadan korunma dokümanı (PKD) hazırlanması ve uygun belgeli ekipman seçimi. ATEX 114 kapsamında belgelendirilmiş ürünler, ATEX 153 uyumunun ön koşuludur.
Formlar ve Prosedürler
ATEX Hakkında Merak Edilenler
ATEX nedir, açılımı nedir?
ATEX, Fransızca ATmosphères EXplosives (patlayıcı ortamlar) ifadesinin kısaltmasıdır. Patlayıcı ortamlarda kullanılacak ekipman ve koruyucu sistemlere ilişkin AB mevzuatını (2014/34/AB) ve işyeri güvenliği yönetmeliğini (99/92/AT) tanımlamak için kullanılır.
ATEX belgesi hangi ürünler için zorunludur?
Patlayıcı ortamda kullanılması amaçlanan tüm elektrikli ve mekanik ekipman, koruyucu sistemler, emniyet-kontrol-regülasyon cihazları ve komponentler kapsamdadır: exproof motorlar, panolar, aydınlatma armatürleri, fanlar, pompalar, forkliftler, elevatörler, benzin pompaları ve benzeri ürünler. Tıbbi cihazlar, kişisel koruyucu donanım ve deniz taşıtları kapsam dışıdır.
Onaylanmış kuruluş değerlendirmesi ne zaman gereklidir?
Kategori 1 ve Kategori 2 (elektrikli/içten yanmalı) ekipmanlarda AB Tip İncelemesi (Modül B) ve üretim aşaması modülleri onaylanmış kuruluş tarafından yürütülmek zorundadır. Kategori 3 ekipmanlarda üretici, üretimin dahili kontrolü (Modül A) ile uygunluğu kendisi beyan edebilir; ancak Kategori 2 elektriksiz ekipmanlarda teknik dosyanın onaylanmış kuruluşa tevdi edilmesi gerekir.
Belgelendirme süreci ne kadar sürer?
Süre; ürünün karmaşıklığına, teknik dosyanın eksiksizliğine ve gerekli testlere bağlıdır. Eksiksiz bir başvuruda tip incelemesi süreci genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında tamamlanır. Başvuru öncesi ücretsiz ön değerlendirme ile süreci netleştiriyoruz.
Exproof ne demektir?
Exproof (explosion-proof), patlayıcı ortamda tutuşturma kaynağı oluşturmayacak şekilde tasarlanmış ve test edilmiş ekipmanı ifade eder. Koruma; aleve dayanıklı muhafaza (Ex d), artırılmış emniyet (Ex e), kendinden emniyetlilik (Ex i) gibi standartlaştırılmış yöntemlerle sağlanır.
Zone 0, 1 ve 2 ne anlama gelir?
Zonlar, patlayıcı ortamın oluşma sıklığına göre tehlikeli alanları sınıflandırır: Zone 0’da patlayıcı gaz ortamı sürekli veya uzun süreli, Zone 1’de normal çalışmada ara sıra bulunur; Zone 2’de ise normalde beklenmez, oluşursa kısa sürelidir. Toz ortamları için karşılıkları Zone 20, 21 ve 22’dir. Detaylar için yukarıdaki teknik rehbere bakabilirsiniz.
AB Tip İnceleme Belgesi tek başına yeterli mi?
Hayır. ATEX, Avrupa Birliği pazarı için yasal bir zorunluluktur; IECEx ise IEC tarafından yürütülen gönüllü ve küresel bir belgelendirme sistemidir. Her ikisi de büyük ölçüde aynı IEC 60079 standart serisine dayandığı için testler ortaklaştırılabilir; ihracat hedefleyen üreticiler için iki sistemin birlikte planlanması zaman kazandırır.
ATEX ile IECEx aynı şey mi?
Hayır. ATEX, Avrupa Birliği pazarı için yasal bir zorunluluktur; IECEx ise IEC tarafından yürütülen gönüllü ve küresel bir belgelendirme sistemidir. Her ikisi de büyük ölçüde aynı IEC 60079 standart serisine dayandığı için testler ortaklaştırılabilir; ihracat hedefleyen üreticiler için iki sistemin birlikte planlanması zaman kazandırır.
Belgemin geçerliliğini nasıl doğrularım?
EST Teknik tarafından düzenlenen belgelerin geçerliliğini aşağıdaki Belge Sorgulama bölümünden, TÜRKAK akreditasyonumuzu ise turkak.org.tr üzerinden doğrulayabilirsiniz.
Belgenizi Çevrimiçi Doğrulayın
EST Teknik tarafından düzenlenmiş bir belgenin geçerliliğini ve durumunu anında doğrulamak için belge numarasını girin.